Van 26 tot 31 mei ontving PBI Nederland twee mensenrechtenverdedigers uit Honduras: Bertha Zuñiga Cáceres en Camilo Bermúdez. Bertha en Camilo werken voor COPINH, een organisatie die zich inzet voor de rechten van de inheemse Lenca-gemeenschap in Honduras. Bertha en Camilo waren in Nederland als onderdeel van een grotere tour door Europa, waar zij in meerdere landen aandacht vragen voor de moord op Bertha’s moeder - Berta Cáceres - en voor de betrokkenheid van Nederlandse ontwikkelingsbank FMO hierbij. Boris van der Spek schreef hierover een artikel in de NRC.
Wie was Berta Cáceres?
Berta Cáceres is een icoon in de mensenrechtenwereld. Haar inzet en strijd worden internationaal gezien als iconisch voor de bredere strijd voor milieubescherming, inheemse rechten en vrouwenrechten. Tien jaar geleden werd Berta vermoord vanwege haar verzet tegen de komst van de Agua Zarca-dam in de Gualcarque rivier.
Berta is de oprichter van COPINH. Zij richtte de organisatie op in 1993, om de inheemse Lenca-gemeenschap te ondersteunen in hun strijd voor waardigheid, leven en inheems grondgebied. Sindsdien ondersteunt COPINH de inheemse Lenca gemeenschap bij bescherming van hun rivieren, hun bergen, hun cultuur, en hun rechten als inheemse gemeenschap.
Zo heeft COPINH zich ook altijd ingezet voor de bescherming van de Gualcarque rivier, een heilige rivier in het westen van Honduras. Deze rivier heeft voor de Lenca-gemeenschap een spirituele betekenis en voorziet ook in hun levensonderhoud.
Berta Cáceres leidde het verzet tegen de Agua Zarca-dam in de Gualcarque rivier, een project dat o.a. gefinancierd werd door de Nederlandse ontwikkelingsbank FMO, en plaatsvindt op inheems Lenca-grondgebied. De Lenca-gemeenschap was echter niet betrokken bij besluitvorming over de komst van deze dam. Zij kwamen er pas achter dat dit project zou plaatsvinden toen bulldozers hun gewassen verwoestten om plaats te maken voor constructie van de dam. Door de afwezigheid van een participatief proces, de negatieve milieu-impact van de dam, én vanwege de spirituele waarde van de Gualcarque rivier, is de inheemse Lenca-gemeenschap tegen de komst van de Agua Zarca-dam.
Onder leiding van Berta, verzette de Lenca-gemeenschap zich op vreedzame wijze tegen de komst van de dam. Ze organiseerden protesten, blokkeerden toegangswegen en vroegen internationale aandacht voor de zaak. Het verantwoordelijke bedrijf voor
De acties van verzet die COPINH onder leiding van Berta organiseerde leverde veel vertraging op voor het Agua Zarca project. In 2016 werd zij in haar woning om het leven gebracht door huurmoordenaars. De toenmalige projectleider van DESA (het verantwoordelijke bedrijf voor het Agua Zarca project) is opgepakt voor zijn sleutelrol bij de moord.
De strijd voor gerechtigheid duurt voort!
Recent onderzoek toont aan dat de huurmoordenaars die Berta hebben vermoord, zijn betaald met geld dat terug te leiden is naar Nederlandse ontwikkelingsbank FMO. Ook is een groot deel van de investeringen van de FMO weggesluisd naar corrupte dochterbedrijven van DESA, het bedrijf dat verantwoordelijk is voor uitvoering van het Agua Zarca-project, blijkt uit het onderzoeksrapport.
Dit onderzoek werd uitgevoerd door de GIEI, een onafhankelijke groep van interdisciplinaire experts die in 2025 werd aangesteld door de Inter-Amerikaanse Commissie voor Mensenrechten om onderzoek te doen naar de omstandigheden rond de moord op Berta. De GIEI deed bijna een jaar onderzoek en in januari 2026 publiceerden zij een gedetailleerd onderzoeksrapport.
De samenvatting van het rapport vind je hier.
COPINH en de nabestaanden van Berta Cáceres hebben een rechtszaak aangespannen tegen de FMO, vanwege het falen van de bank om de dood op Berta te voorkomen ondanks herhaaldelijke signalen over de veiligheidsrisico’s voor activisten.
Het bezoek aan Nederland
Eind mei kwamen Bertha Zuñiga Cáceres - dochter van Berta Cáceres en Algemeen Coördinator van COPINH - en Camilo Bermúdez - Juridisch Directeur van COPINH - naar Nederland om een hoorzitting bij te wonen binnen deze lopende rechtszaak, en om publieke aandacht te vragen voor de voortdurende strijd voor gerechtigheid. Ook Roxanna Altholz en Pedro Biscay, voormalige leden van de onafhankelijke groep van experts GIEI, waren hierbij aanwezig. Zij waren aanwezig op persoonlijke titel, aangezien het mandaat van de GIEI in januari 2026 ten einde kwam.
Bertha, Camilo en de GIEI-experts hadden afspraken met het Ministerie van Buitenlandse Zaken, maatschappelijke organisaties en met verschillende Tweede Kamerleden. Ze spraken met Tweede Kamerleden van de Partij voor de Dieren (Christine Teunissen), D66 (Mpanzu Bamenga), PRO (Suzanne Kröger) en CDA (Elles van Ark). Ook spraken ze bij twee publieke evenementen.
Op woensdag 27 mei spraken zij over hun strijd voor gerechtigheid bij een evenement op de Universiteit Leiden – Campus Den Haag. Op donderdag 28 mei spraken ze bij een Human Rights Café bij de Kargadoor in Utrecht. Bij beide evenementen werd vooraf een verkorte versie van de documentaire Water For Life vertoond, waarin een duidelijk beeld werd geschetst van het leven van Berta Cáceres. De sprekers vertelden bij deze evenementen over hun persoonlijke ervaringen, de voortdurende strijd voor gerechtigheid, en over de sterke link van deze zaak met Nederland. Het publiek was erg onder de indruk en stelde veel vragen.
PBI organiseerde het bezoek van deze mensenrechtenverdedigers in samenwerking met Both Ends.
De situatie van mensenrechtenverdedigers in Honduras
Het bezoek van Bertha Zuñiga Cáceres en Camilo Bermúdez aan Nederland richtte zich voornamelijk op de zaak rondom de moord van Berta Cáceres, die tien jaar geleden plaatsvond. Echter, mensenrechtenverdedigers in Honduras werken vandaag de dag nog steeds onder gevaarlijke omstandigheden. Hondurese mensenrechtenverdedigers hebben regelmatig te maken met bedreigingen, intimidatie en gerichte aanvallen. Na de recente verkiezingen die plaatsvonden in november 2025 is er ook een duidelijke politieke verschuiving zichtbaar. Mensenrechtenverdedigers vrezen voor een toename in bedreigingen en afnemende maatschappelijke ruimte. PBI blijft zich inzetten voor de bescherming van mensenrechtenverdedigers in Honduras.
Het bezoek van deze mensenrechtenverdedigers en de georganiseerde evenementen werden mede mogelijk gemaakt door het VFonds, de Haëlla Stichting en de Gemeente Utrecht.
